BBM Dergisi Sayı 29 /Kasım-Aralık 2018

ARTICLE • MAKALE 53 BBM / NOVEMBER-DECEMBER 2018 • KASIM-ARALIK 2018 Flat bread – an invention of the Middle East At an estimated age of 14,400 years, these bread re- mains are the oldest bakery products ever found. They confirm the scientific thesis that bread found its way into our ancestors’ diet even before the start of agriculture as a way of life over 10,000 years ago. Analyses of the charred remains suggest that the wild precursors of early domesticated cereals like einkorn, rye, millet or oats, and even roots, were used for making flat loaves. They were ground, carefully sifted, picked over and kneaded into dough.2 Although the grain yield at this time would have been sufficient to feed the family clans, bread did not be- come a staple food until the Neolithic Revolution.3 From a side dish to a main meal Shubayqa is one of the oldest Natufian sites so far discovered in southwest Asia. The Mesolithic Natufian culture existed in the Middle East, in the areas that are now Israel, Jordan, the Lebanon, Palestine and Syria. As gatherers, the nomads roamed through forests and grasslands and cut wild grasses with simple blades. Modern historians regard the gathering of wild cereals as a transition to the agrarian societies, for during a tempo- rary cold spell towards the end of the last ice age, about 13,000 years ago, Natufian tribes deliberately started to bury their grain in the ground. This early seed led to a cul- tural revolution: the gatherers settled as family clans and practised agriculture and animal husbandry in the Mid- dle East from about 9,000 B.C. The wild grasses were cultivated to suit human needs: the ears of einkorn be- came more robust, the grains larger, and bread gradually evolved into an essential element of human nutrition4. “Ötzi the Iceman” ate flat bread made from cul- tivated einkorn Starting from the Middle East, cultivation of the early wheat varieties spread to Europe and the Far East in the course of the following 7,000 years. Via the Balkans and the Mediterranean region, farming as a way of life eventu- ally reached Europe in about 7,500 B.C. Until now, the oldest evidence of bread made from cultivated einkorn was provided by “Ötzi”, whose mummified body was dis- covered in the glacial ice of the Ötztal Alps. The mummy, found by German ramblers in 1991, is perfectly preserved and gives us an insight into the time 5,300 years ago, the early days of agriculture in Europe. In the remains of Öt- zi’s fur coat, two grains of cultivated einkorn were found, and in his intestines tiny charcoal particles were discov- ered – suggesting that the man’s diet included flat bread baked from einkorn. “Ötzi the Iceman” can now be seen at the South Tirol Museum of Archaeology in Bolzano. A unique replica of the figure of Ötzi was prepared for the FlourWorld Museum in the north German town Pide - Bir Ortadoğu icadı Tahminen 14 bin 400 yıllık olan bu ekmek kalıntıları, şu ana kadar bulunan en eski unlu mamül olma özelliği taşı- yor. Böylece, atalarımızın bundan 10 bin yıl önce tarıma geçilmesinden daha da önce ekmekle beslendiği yönün- deki tezler doğrulandı. Yanık kalıntılar üzerinde yapılan analizler; siyez, çavdar, akdarı, yulaf gibi ilk evcilleştirilen tahılların öncüllerinin ve hatta bazı bitki köklerinin pide yapımında kullanıldığını gösteriyor. Bu tahıllar öğütülmüş, dikkatle elenmiş, ayıklanmış ve yoğurularak hamur haline getirilmişti. Bu dönemdeki tahıl verimi, bir oymağı bes- lemeye yetse de ekmek Neolitik Devrimine kadar temel gıda maddesi olamayacaktı. Garnitürden ana yemeğe Şubeyka, Asya’nın güneybatısında Natufian kültürü- ne ait en eski yerleşim yeri. Mezolitik Natufian kültürü, şu anda İsrail, Ürdün, Lübnan, Filistin ve Suriye’ye ait toprakların bir kısmı üzerinde varlık göstermişti. Toplayı- cılıkla geçinen ve göçebe olan bu insanlar ormanlar ve otlaklarda dolaşarak yaban otlarını ilkel bıçaklarla kesi- yordu. Modern tarihçiler, yabani tahılların toplanmasını, tarım toplumlarına geçiş adımı olarak değerlendiriyor. Bundan 13 bin yıl önceki son buz devrinin sonlarında- ki geçici soğuk dönemde yaşayan Natufian aşiretleri, tahılları toprak altına gömmeye başlamışlardır. Bu da kültürel bir devrime yol açtı: toplayıcılar, Ortadoğu’da büyük aileler halinde yerleşerek tarım ve hayvan yetiş- tiriciliğine milattan önce 9000’li yıllarda başladı. Yaban otları, insanların ihtiyaçlarına uygun şekilde ekilip bi- çilmeye başlandı: siyez başakları daha güçlü, taneleri daha büyük hale geldi ve ekmek de insan beslenmesi- nin temel unsuru haline dönüştü. “Buz Adam Ötzi” yetiştirilen siyezden yapılmış pide yemişti Ortadoğu’da başlayan öncül buğday çeşitleri tarımı, takip eden 7000 yıl içinde Avrupa’ya ve Uzak Doğu’ya yayıldı. Bir hayat tarzı olarak tarım, Balkanlar ve Akdeniz üzerinden Avrupa’ya milattan önce 7500 civarında ulaştı. Şu ana kadar, yetiştirilmiş siyezden yapılmış pideyle ilgili en eski kanıt, cesedi Ötztal Alpleri’ndeki buzulda mumya- laşmış halde bulunan “Ötzi”den elde edildi. Alman mace- racılar tarafından 1991 yılında bulunan mumyanın üzerin- deki kürkte tarım faaliyeti sonucunda elde edilmiş iki siyez tanesi, bağırsaklarında ise küçük odun kömürü parçacık- ları keşfedildi. Araştırmacılar, bu kişinin fırınlanmış siyez buğdayından yapılmış pide yediği sonucuna vardı. Buz Adam Ötzi’nin cesedi Bolzano’daki Güney Tirol Arkeoloji Müzesi’nde sergileniyor. Almanya’nın kuzeyindeki Wittenburg kasabasında yer alan FlourWorld Müzesi için Arkeoloji Müzesi ile yakın iş- birliği içinde hazırlanan Ötzi replikası. FlourWorld Müze-